2026.11.16

รับลบข้อมูลองค์กร: ลบแบบมีใบรับรอง ทำลายทิ้ง หรือทั้งสองอย่าง? คู่มือจัดการข้อมูลในอุปกรณ์ที่ปลดระวาง

คู่มือรับลบข้อมูลและทำลายข้อมูลสำหรับบริษัทไทย: ลบแล้วหมายถึงอะไรจริง ๆ ลบ ทำลาย หรือทั้งสองอย่างตามประเภทอุปกรณ์ เลือกวิธีตามระดับข้อมูล หน้าที่ตาม PDPA และหลักฐานที่ควรเก็บ

Read in English

ทุกบริษัทในไทยสุดท้ายจะมีกองอุปกรณ์แบบเดียวกัน โน้ตบุ๊กของพนักงานที่ลาออก คอมพิวเตอร์ตั้งโต๊ะที่เปลี่ยนรุ่นไปแล้ว เซิร์ฟเวอร์ที่ถอดออกจากแร็ค มือถือหนึ่งกล่อง และลิ้นชักที่เต็มไปด้วยฮาร์ดดิสก์ที่ไม่มีใครกล้าทิ้ง เวลาองค์กรค้นหา รับลบข้อมูล สิ่งที่ต้องการจริง ๆ คือความมั่นใจว่าข้อมูลส่วนบุคคลและข้อมูลธุรกิจในอุปกรณ์เหล่านั้นหายไปอย่างถาวรก่อนที่เครื่องจะออกจากมือคุณ ส่วนที่ยากไม่ใช่การตัดสินใจว่าจะทำ แต่คือการเลือกว่าจะทำอย่างไร ลบข้อมูลแบบมีใบรับรอง ทำลายทิ้ง หรือทำทั้งสองอย่าง บทความนี้จะไล่ให้ดูทีละประเภทอุปกรณ์ อธิบายว่า PDPA คาดหวังอะไร และหลักฐานที่ดีควรหน้าตาเป็นอย่างไร เพื่อให้การเคลียร์อุปกรณ์ครั้งต่อไปของคุณตรวจสอบได้ ไม่ใช่การเดา

"ลบแล้ว" ในอุปกรณ์เก่า หมายความว่าอะไรจริง ๆ

ข้อมูลส่วนใหญ่ที่รั่วจากอุปกรณ์เก่า ไม่เคยถูกลบอย่างถูกวิธีตั้งแต่แรก การกดลบไฟล์เป็นแค่การลบตัวชี้ตำแหน่ง เนื้อข้อมูลยังอยู่บนไดรฟ์จนกว่าจะมีอะไรมาเขียนทับ การฟอร์แมตแบบเร็ว (Quick Format) แค่สร้างสารบัญไฟล์ใหม่ ข้อมูลเดิมส่วนใหญ่ยังอยู่ที่เดิม การลง Windows หรือ macOS ใหม่จะเขียนระบบใหม่ทับเพียงบางส่วนของดิสก์ ไม่ได้ทับทุกอย่างที่เคยอยู่ ส่วนการรีเซ็ตมือถือกลับเป็นค่าโรงงานนั้นได้ผลดีกว่ามากในเครื่องรุ่นใหม่ที่เข้ารหัสไว้ แต่ก็ยังขึ้นกับรุ่น สถานะการเข้ารหัส และมีคนตรวจหรือไม่ว่ารีเซ็ตสำเร็จจริง เราอธิบายช่องโหว่เหล่านี้ไว้ละเอียดในบทความ ทำไมแค่รีเซ็ตเครื่องไม่พอ

ที่สำคัญคือ ไม่มีขั้นตอนไหนข้างต้นที่สร้างหลักฐานได้เลย ถ้าวันหนึ่งหน่วยงานกำกับ ผู้ตรวจสอบ หรือลูกค้าถามว่าข้อมูลในโน้ตบุ๊กเครื่องนั้นไปไหน คำตอบว่า "ไอทีรีเซ็ตให้แล้ว" เป็นคำตอบที่ไม่มีใครพิสูจน์ได้

สามทางเลือก: ลบแบบมีใบรับรอง ทำลายทิ้ง หรือทั้งสองอย่าง

การทำลายข้อมูลแบบมืออาชีพสรุปได้เป็นสามแนวทาง โปรแกรมลบข้อมูลและใบรับรองส่วนใหญ่อ้างอิงคำศัพท์จาก NIST SP 800-88 ซึ่งเป็นแนวปฏิบัติของสหรัฐฯ ที่ใช้กันแพร่หลายเรื่องการล้างข้อมูลบนสื่อบันทึก ได้แก่ Clear, Purge และ Destroy

  • ลบข้อมูลแบบมีใบรับรอง ซอฟต์แวร์จะเขียนทับพื้นที่จัดเก็บ หรือสั่งคำสั่ง Secure Erase / Cryptographic Erase ที่มีอยู่ในตัวไดรฟ์ แล้วตรวจสอบผลซ้ำ เครื่องยังใช้งานได้ นำไปใช้ต่อหรือบริจาคได้ และได้ใบรับรองที่ระบุหมายเลขซีเรียล วิธีที่ใช้ และวันที่
  • ทำลายทางกายภาพ บดหรือทุบตัวสื่อบันทึกจนอ่านไม่ได้อีก วิธีนี้ย้อนกลับไม่ได้ และเป็นทางเดียวสำหรับสื่อที่ลบแล้วตรวจสอบผลไม่ได้ ผลลัพธ์คือใบรับรองการทำลาย ซึ่งควรมีภาพถ่ายหรือวิดีโอประกอบ
  • ทำทั้งสองอย่าง ลบข้อมูลก่อน แล้วค่อยทำลายสื่อบันทึก เป็นทางที่รัดกุมที่สุดสำหรับข้อมูลอ่อนไหวมาก และถ้าไดรฟ์หายระหว่างทางไปทำลาย ข้อมูลข้างในก็ว่างเปล่าแล้ว

วิธีหนึ่งที่ต้องระวังคือการล้างด้วยสนามแม่เหล็ก (Degauss) เครื่องนี้ทำลายข้อมูลบนสื่อแม่เหล็กอย่างฮาร์ดดิสก์แบบจานหมุนและเทปได้ แต่ไม่มีผลใด ๆ กับ SSD มือถือ แฟลชไดรฟ์ หรือการ์ดหน่วยความจำ ซึ่งเก็บข้อมูลในชิปแฟลช ถ้าผู้ให้บริการเสนอว่าจะ "Degauss ทุกอย่าง" ให้ถามว่าอุปกรณ์ที่เป็นชิปจะจัดการอย่างไร

การทำลายข้อมูลแยกตามประเภทอุปกรณ์

วิธีที่เหมาะขึ้นกับชนิดของสื่อบันทึกเป็นหลัก แนวทางตั้งต้นสำหรับสำนักงานในไทย:

  • ฮาร์ดดิสก์แบบจานหมุน (HDD) ไดรฟ์ที่ยังใช้งานได้ เขียนทับและตรวจสอบผลได้อย่างน่าเชื่อถือ ส่วนไดรฟ์ที่เสียแล้ว หรือเคยเก็บข้อมูลอ่อนไหวมาก ควรทำลายทางกายภาพ
  • SSD และ NVMe การเขียนทับธรรมดาเชื่อถือได้น้อยกว่าบนแฟลช เพราะตัวไดรฟ์เป็นผู้จัดการเองว่าจะเขียนข้อมูลลงตำแหน่งไหน ควรใช้ Secure Erase หรือ Cryptographic Erase พร้อมตรวจสอบผล ถ้าทำไม่สำเร็จหรือไดรฟ์เสีย ให้ทำลาย บริการทำลายฮาร์ดไดรฟ์และ SSD ของเรารองรับทั้งสองแบบ
  • โน้ตบุ๊ก รุ่นเก่ามีไดรฟ์ที่ถอดได้ จะลบหรือถอดไปทำลายก็ได้ แต่โน้ตบุ๊กบางรุ่นใหม่ ๆ และ MacBook หลายรุ่นบัดกรีหน่วยความจำติดกับเมนบอร์ด ทางเลือกจึงเหลือแค่ลบทั้งเครื่องแบบตรวจสอบได้ หรือทำลายบอร์ด โน้ตบุ๊กที่ยังใช้งานได้มักเหมาะที่สุดกับการลบแบบมีใบรับรองแล้วนำไปใช้ต่อ ดูรายละเอียดที่บริการลบข้อมูลโน้ตบุ๊ก
  • มือถือและแท็บเล็ต เครื่องรุ่นใหม่เข้ารหัสมาตั้งแต่โรงงาน การรีเซ็ตที่ทำอย่างถูกต้องแล้วตรวจสอบซ้ำจึงเป็นจุดเริ่มที่ดี ส่วนเครื่องที่เปิดไม่ติด ยังล็อกกับบัญชีของพนักงานที่ลาออก หรือเป็นเครื่องของผู้บริหาร ควรทำลายจะดีกว่า
  • เซิร์ฟเวอร์และระบบสตอเรจ นับให้ครบทุกช่อง รวมถึงดิสก์สำรอง (Hot Spare) และดิสก์เสียที่วางทิ้งไว้บนชั้นหลังซ่อม RAID ไดรฟ์ที่ใช้งานได้ลบพร้อมกันเป็นชุดได้ ส่วนไดรฟ์เสียหรือไดรฟ์ที่เปลี่ยนออกมามักต้องทำลาย
  • แฟลชไดรฟ์ การ์ด SD และฮาร์ดดิสก์สำรองข้อมูลภายนอก ราคาถูก มีจำนวนมาก และหายง่าย การลบแล้วตรวจสอบทีละชิ้นมักเสียแรงเกินคุ้ม การทำลายจึงเป็นค่าเริ่มต้นที่สมเหตุสมผล
  • เครื่องพิมพ์มัลติฟังก์ชันและเครื่องถ่ายเอกสาร หลายรุ่นมีไดรฟ์ภายในที่เก็บงานสแกนและงานพิมพ์ไว้ ควรสอบถามบริษัทที่ให้เช่าก่อนส่งเครื่องคืน

เลือกวิธีให้เหมาะกับระดับความอ่อนไหวของข้อมูล

ประเภทอุปกรณ์บอกว่าทำอะไรได้บ้าง แต่ตัวข้อมูลบอกว่าต้องทำแค่ไหน กฎสามระดับนี้ใช้ได้กับบริษัทส่วนใหญ่:

  1. ข้อมูลธุรกิจทั่วไป (ไฟล์งานสำนักงานทั่วไป ไม่มีข้อมูลลูกค้า): ลบแบบมีใบรับรองแล้วนำไปใช้ต่อ ทำลายเฉพาะเมื่อการลบไม่สำเร็จ
  2. ข้อมูลส่วนบุคคลและข้อมูลลับ (รายชื่อลูกค้า แฟ้มบุคคล เงินเดือน สัญญา ข้อมูลการเงิน): ลบแบบมีใบรับรองรายเครื่อง และทำลายทุกชิ้นที่ยืนยันไม่ได้ว่าสะอาด
  3. ข้อมูลส่วนบุคคลอ่อนไหวและความลับทางการค้า (ข้อมูลสุขภาพ ข้อมูลชีวภาพ สำเนาบัตรประชาชน ประวัติอาชญากรรม และข้อมูลประเภทอื่นตามมาตรา 26 ของ PDPA รวมถึงความลับทางการค้าและกุญแจเข้ารหัส): ทำลาย หรือลบแล้วทำลาย ตามนโยบายของบริษัทและข้อกำหนดของลูกค้าหรือบริษัทประกัน

การเขียนกฎนี้ลงในนโยบายการกำจัดสินทรัพย์ไอที ทำให้อุปกรณ์ทุกชิ้นได้รับการจัดการแบบเดียวกันไม่ว่าใครในทีมไอทีจะเป็นคนทำ และผู้ตรวจสอบก็มีเกณฑ์ที่จับต้องได้ไว้เทียบ

PDPA คาดหวังอะไรจากการกำจัดข้อมูล

พ.ร.บ.คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลไม่ได้บอกว่าต้องใช้เครื่องอะไร แต่ชัดเจนเรื่องผลลัพธ์ มาตรา 37 กำหนดให้ผู้ควบคุมข้อมูลส่วนบุคคลต้องมีมาตรการรักษาความมั่นคงปลอดภัยที่เหมาะสม และต้องมีระบบตรวจสอบเพื่อลบหรือทำลายข้อมูลส่วนบุคคลเมื่อพ้นระยะเวลาการเก็บรักษา เมื่อไม่เกี่ยวข้องหรือเกินความจำเป็นตามวัตถุประสงค์ หรือเมื่อเจ้าของข้อมูลร้องขอ ผู้ให้บริการกำจัดอุปกรณ์ที่รับเครื่องของคุณไปถือเป็นผู้ประมวลผลข้อมูลส่วนบุคคล มาตรา 40 จึงกำหนดหน้าที่ด้านความปลอดภัยให้เขาด้วย และคุณยังต้องกำกับดูแลเขาอยู่ การฝ่าฝืนหน้าที่ตามมาตรา 37 ของผู้ควบคุมข้อมูลมีโทษปรับทางปกครองสูงสุด 3 ล้านบาท

ในทางปฏิบัติ บริษัทต้องมีกระบวนการที่ทำซ้ำได้ และมีบันทึกที่แสดงว่าทำตามจริง ด้านนโยบายดูได้ในเช็กลิสต์ PDPA สำหรับการกำจัดฮาร์ดแวร์ ส่วนหัวข้อถัดไปคือสิ่งที่ควรขอจากผู้ให้บริการ

หลักฐานที่ดีควรมีอะไรบ้าง

  • บัญชีรายการก่อนอุปกรณ์ออกจากอาคาร ระบุประเภท รหัสทรัพย์สิน และหมายเลขซีเรียลของแต่ละเครื่อง
  • ใบรับรองรายเครื่อง ระบุหมายเลขซีเรียล ว่าลบหรือทำลาย วิธีที่ใช้ และวันที่ ใบรับของแบบเหมาชั่งกิโลใบเดียวพิสูจน์ไม่ได้ว่าไดรฟ์ลูกไหนเกิดอะไรขึ้น
  • การกระทบยอด หมายเลขซีเรียลทุกตัวในบัญชีรายการของคุณต้องปรากฏในใบรับรองที่ได้กลับมา ถ้ามีตัวไหนขาดต้องตามให้ได้
  • ภาพถ่ายหรือวิดีโอ ของการทำลายทางกายภาพ เมื่อนโยบาย ลูกค้า หรือผู้ตรวจสอบกำหนด
  • การส่งมอบที่ควบคุมได้ กล่องปิดผนึก ใบรายการรับของที่มีลายเซ็น และไม่มีไดรฟ์หลวม ๆ นั่งรถส่วนตัวของใครไป

ความผิดพลาดที่บริษัทไทยเจอบ่อย

  • เก็บไดรฟ์เก่าไว้ "เผื่อใช้" ลิ้นชักที่เต็มไปด้วยดิสก์ไม่มีป้าย ก็ยังเป็นที่เก็บข้อมูลส่วนบุคคลอยู่ดี แต่ไม่มีการควบคุมใด ๆ เหมือนระบบที่ใช้งานจริง
  • ขายหรือยกอุปกรณ์ออกไปจากออฟฟิศโดยตรง โน้ตบุ๊กที่ให้พนักงานต่อ ขายให้ร้านรับซื้อมือสอง หรือคืนบริษัทเช่าโดยไม่ได้ลบแบบตรวจสอบได้ เป็นทางที่ข้อมูลหลุดออกไปบ่อยที่สุดทางหนึ่ง
  • ส่งทุกอย่างให้ร้านรับซื้อของเก่าหรือผู้รีไซเคิล อุปกรณ์อาจกองอยู่ในลานหลายสัปดาห์ก่อนเข้าสู่กระบวนการ และไม่มีใครตรวจหมายเลขซีเรียล บทความรับทำลายอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ อธิบายว่าทำไมต้องแยกสื่อบันทึกออกจากฮาร์ดแวร์ส่วนอื่น
  • พึ่งการเข้ารหัสที่พิสูจน์ไม่ได้ การเข้ารหัสช่วยได้ แต่ต้องรู้แน่ว่าเปิดใช้งานจริงและกุญแจอยู่ในการควบคุม ถ้าไม่มีใครยืนยันได้ ให้ถือว่าเครื่องนั้นไม่ได้เข้ารหัส

สิ่งนี้มีความหมายกับคุณอย่างไร

การกำจัดข้อมูลที่ดีไม่ได้อยู่ที่การเลือกวิธีที่ดูรุนแรงที่สุด แต่อยู่ที่การเลือกวิธีให้เหมาะกับอุปกรณ์และข้อมูล แล้วเก็บหลักฐานไว้ สำหรับบริษัทส่วนใหญ่ หมายถึงลบแบบมีใบรับรองสำหรับโน้ตบุ๊ก คอมพิวเตอร์ และมือถือที่ยังใช้งานได้ เพื่อให้เครื่องได้ใช้ต่อ และทำลายทางกายภาพสำหรับไดรฟ์ที่เสีย สื่อบันทึกชิ้นเล็ก และทุกอย่างที่เก็บข้อมูลส่วนบุคคลอ่อนไหว ถ้าความเสี่ยงสูงที่สุดก็ทำทั้งสองอย่าง ไม่ว่าจะเลือกทางไหน ขอให้หมายเลขซีเรียลทุกตัวไปจบที่ใบรับรอง

บริการกำจัดสินทรัพย์ไอทีสำหรับองค์กรของเราทำงานตามแนวทางนี้ทุกขั้นตอน ลบข้อมูลแบบมีใบรับรองก่อน พร้อมใบรับรองรายเครื่องและรายงานบัญชีอุปกรณ์ฉบับเต็ม เครื่องที่ยังใช้งานได้นำไปมอบให้ผู้ที่ต้องการฟรี และทำลายทางกายภาพพร้อมภาพถ่ายหรือวิดีโอเมื่ออุปกรณ์ยืนยันไม่ได้ว่าสะอาด หรือเมื่อนโยบายของคุณกำหนด ขอใบเสนอราคาทันที หรือโทร 082-797-3702 เราช่วยคุณแยกได้ว่าชิ้นไหนควรลบ ชิ้นไหนควรทำลาย และชิ้นไหนต้องทำทั้งสองอย่าง

Related Articles

การกำจัดสินทรัพย์ไอที กรุงเทพฯ

Certified, PDPA-compliant destruction in Bangkok.

Learn More